UTKAN HABER (Viyana) – Avusturya’daki koalisyon görüşmelerine ait protokol, sosyal yardımlarda sert kesintiler yapılacağını ortaya koyuyor: Bazı yararlanıcılar için ödemeler yarıya indirilecek, aile yardımları gelir hesaplamasına dahil edilecek ve enflasyona karşı tam koruma kaldırılabilir.
FPÖ ve ÖVP için sosyal yardımlara yönelik eleştiriler artık sıradan bir durum haline geldi. Anlatıya göre, fazla cömert yardımlar insanları iş aramak yerine tembellik etmeye teşvik ediyor. Bu söylem özellikle göçmenler söz konusu olduğunda öne çıkarılıyor. SPÖ’nün hâkim olduğu Viyana’nın görece yüksek sosyal yardımları, sığınmacıları Avusturya’ya çeken bir “mıknatıs” olarak gösteriliyor.
İki parti, sözlerini eyleme dökmeye hazırlanıyor. STANDARD gazetesinin elinde bulunan ve hükümet görüşmelerinden alınan protokole göre, mavi-siyah koalisyon sosyal yardımlarda belirgin kısıtlamalar yapmayı planlıyor. Belgede ilgili bölümler yeşil renkle işaretlenmiş ve bu da tarafların anlaştığını gösteriyor.
FPÖ ve ÖVP, önceki ortak hükümet dönemlerinde de kesintilere gitmişti. Daha önce ulusal standartlar belirleyen asgari güvence sistemi, sosyal yardımlara üst sınırlar getiren temel sosyal yardım yasasına bırakılmıştı. Ancak Anayasa Mahkemesi (VfGH) bazı sıkılaştırmaları iptal etmişti. Şimdi ise yeni bir girişim planlanıyor ve bu birkaç aşamada gerçekleştirilecek.
Bekleme Süresi
Sağ muhafazakâr tarafın standart taleplerinden biri, katkı payı ödememiş kişilerin tam yardımı alamaması gerektiği yönünde. Bu amaçla bir bekleme süresi getirilecek ve bu süre özellikle sığınma hakkı olanlar için geçerli olacak. Ancak VfGH daha önce Aşağı Avusturya’da böyle bir düzenlemeyi iptal etmişti. Aynı durum, ulusal düzeyde yardım almayı dil bilgisine bağlama girişimi için de geçerliydi.
FPÖ ve ÖVP şimdi yeni bir yöntemle şansını deneyecek. “Tam sigortalı bir işte” belirli bir süre çalıştıktan sonra – üç yıl olarak belirtiliyor – tam yardım hakkı doğacak. O zamana kadar ise yalnızca yarım ödeme yapılması planlanıyor. Protokole göre, yalnız yaşayan bir kişi şu anda aldığı 1209 Euro yerine sadece 600 Euro civarında yardım alacak. Bekleme süresi boyunca zorunlu çalışma ve staj içeren bir “entegrasyon yolu” izlenecek.
Sosyal hukuk uzmanı Walter Pfeil, net bir düzenleme olmadan kesin bir değerlendirme yapmanın zor olduğunu belirtiyor. Ancak düzenleme, çalışabilir durumdaki insanlara daha düşük yardım sağlamak amacı taşıyorsa, Anayasa Mahkemesi’nde geçerli olabileceğini söylüyor. Çünkü çalışma teşvikinin mantıklı bir gerekçeyle savunulabileceği ifade ediliyor.
Değer Kaybı
Bugüne kadar sosyal yardımlar, bir tür asgari emeklilik olan denkleştirme ödeneğine paralel olarak, en az enflasyon oranında artırılıyordu. Bu uygulama sona erebilir. Protokolde belirtilen hedef: “Sosyal yardımların, denkleştirme ödeneği oranından bağımsız hale getirilmesi.”
Pfeil, yasanın zaten sosyal yardımlardan sorumlu federal eyaletleri enflasyon telafisi yapmaya zorlamadığını belirtiyor. Ancak bu uygulama yerleşmiş durumda. Federal hükümetin gelecekte tam telafiyi yasaklaması ihtimali var. Bu durum, yardımın değerinde kademeli bir düşüş anlamına gelir.
Azalan Çocuk Yardımları
VfGH, daha önce siyah-mavi koalisyonun çocuk yardımlarını kademeli olarak azaltma girişimini de iptal etmişti. Her ek çocuk için kişi başına yapılan ödemenin düşürülmesi planlanmıştı. Ancak yüksek mahkeme, büyük ailelerin geçimlerinin bu şekilde garanti edilemeyeceği gerekçesiyle bu düzenlemeyi reddetmişti.
Ancak Aşağı Avusturya ve Yukarı Avusturya’da biraz farklı bir model uygulanmıştı ve bu modelin tüm Avusturya için geçerli olması planlanıyor. Her ek çocukla birlikte kişi başına ödeme 302 Euro’dan 145 Euro’ya kademeli olarak düşecek. Bu durum, şu anda çocuk başına 326 Euro ödeyen Viyana için büyük bir değişiklik anlamına geliyor. Suriyeli dokuz kişilik bir ailenin kira yardımı dahil çalışmadan 4600 Euro alabilmesi, daha önce hararetli tartışmalara yol açmıştı.
Karşı Hesaplama
Temelde, sosyal yardım alanların kendi kaynaklarını kullanmaları gerekiyor. Belirli bir miktara kadar varlıklarını tüketmeleri ve işsizlik yardımı veya acil yardım gibi gelirlerinin hesaba katılması gerekiyor. Ancak bu durum şu ana kadar aile yardımı için geçerli değildi. FPÖ ve ÖVP, bu yardımı da hesaba katmayı planlıyor. Bu tam anlamıyla uygulanırsa, örneğin beş yaşındaki bir çocuğun ebeveynleri 302 Euro’luk ek yardımdan 148 Euro kaybedecek. Aynı ilkenin sağlık sigortası için de geçerli olması öngörülüyor.
Eyaletlere Dayatma Mümkün mü?
Bir federal hükümet bu kuralları eyaletlere dikte edebilir mi? Sonuçta, kırmızı Viyana, önceki ÖVP-FPÖ hükümetinin sosyal yardım temel yasasını tamamen uygulamadı, siyah Tirol de aynı şekilde. Uzman Pfeil, Yeşiller hükümette olduğu sürece bu yasaların uygulanmasında ortak bir irade olmadığını belirtiyor. Ancak bir mavi-siyah koalisyon, ihlalleri VfGH’ye taşıyabilir ve direniş devam ederse eyaletlerin üzerinde karar alma yetkisine sahip olabilir.
