“Spritpreisbremse” (akaryakıt fiyat freni) olarak adlandırılan düzenleme yayımlandı. Buna göre, aşırı fiyat uygulayan akaryakıt istasyonlarını yüksek para cezaları bekliyor.
E-Control verilerine göre uygulama için gerekli şartlar oluşmuş durumda. Çünkü vergiler öncesinde benzin fiyatı son sekiz haftada yüzde 38,8, dizel fiyatı ise yüzde 54 oranında arttı. Daha önce bildirildiği gibi, litre başına 10 centlik fiyat indiriminin Perşembe öğleden itibaren yürürlüğe girmesi planlanıyor. Otomobil kulübü ÖAMTC bu adımı “yetersiz” bulurken, akaryakıt satıcıları ise uygulamanın “rekabeti bozduğunu” savunuyor.
Düzenlemenin temelinde akaryakıt fiyatlarında kâr marjına sınır getirilmesi yer alıyor ve denetim E-Control tarafından yapılacak. Kurum yetkilileri Alfons Haber ve Michael Strebl, bunun kendileri için yeni ve zorlu bir görev olduğunu ancak tüketiciler adına bu sorumluluğu üstlendiklerini belirtti. Yetkililer ayrıca, her istasyonda otomatik olarak fiyat düşüşü görülmeyebileceğini, bazı istasyonların zaten düşük marjla çalıştığı için indirimin sınırlı kalabileceğini ifade etti.
ÖAMTC’ye göre alınan önlemler yetersiz. Mart başından bu yana akaryakıt fiyatlarındaki ciddi artış dikkat çekiyor. Dizelin litre fiyatı yaklaşık 70 cent, benzinin ise 40 cent yükseldi. Mart ayı ortalamasında dizel fiyatı Şubat’a göre 46,3 cent, benzin ise 28,2 cent daha pahalı oldu. Son günlerde dizelin litre fiyatı ortalama 2,25 euroya yaklaşarak Avusturya’da yeni bir rekor seviyeye ulaştı. Ayrıca dizel fiyatlarının, Ukrayna savaşının başlangıcına kıyasla daha yüksek olduğu ve bunda CO₂ fiyatlandırmasının da etkili olduğu belirtiliyor. ÖAMTC, fiyatların bu hızla artmaya devam etmesi halinde yeni düzenlemenin en fazla artışı yavaşlatabileceğini vurguladı.
Yüksek fiyat talebi cezalandırılacak
E-Control, düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte tüm sektör oyuncularının buna uymak zorunda olduğunu açıkladı. Aşırı fiyat talep edilmesi idari suç sayılacak ve yerel idari makamlar tarafından cezalandırılacak. İlk ihlalde en fazla 7.265 euro, tekrarı halinde ise 14.535 euroya kadar ceza uygulanabilecek.
“Makûl kâr” sektörel ortalamaya göre belirlenecek
Eğer bir akaryakıt istasyonu zaten düşük kâr marjıyla çalışıyorsa, yeni düzenleme nedeniyle makul kâr elde edemediğini belgeleyebilir. “Makûl kâr”ın ne olduğu genellikle mahkeme sürecinde belirlenirken, bu rakamın sektördeki uzun yıllara dayanan ortalamalara göre hesaplandığı ifade ediliyor.
Enerji sektöründen sert tepki
Avusturya Ekonomi Odası’na (WKÖ) bağlı enerji ticareti temsilcileri düzenlemeyi sert şekilde eleştirdi. Özellikle düzenlemenin çok kısa sürede yayımlanması ve piyasa yapısının göz ardı edilmesi tepki çekti. Avusturya’daki yakıtın yaklaşık yüzde 40’ı yerli rafineriden sağlanırken, yüzde 60’ının ithal edildiği hatırlatıldı.
Taşımacılardan “ticari dizel” talebi
Ulaştırma sektöründen temsilciler, yüksek fiyatlar karşısında “ticari dizel” uygulamasının hızla hayata geçirilmesini talep etti. Bu sayede artan taşıma maliyetlerinin düşürülmesi ve yeni bir enflasyon dalgasının önlenmesi hedefleniyor. Yetkililer, mevcut önlemlerin yetersiz kaldığını ve işletmeler üzerindeki maliyet baskısını azaltmaya yetmediğini belirtiyor.
Avusturya Sendikalar Birliği (ÖGB) ise fiyat freninin “iyi bir başlangıç” olduğunu ancak daha da güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Tasarruf önerileri de geldi
E-Control yetkilileri, düzenlemenin tüketicilere bir miktar rahatlama sağlayacağını belirtirken, sürücülere yakıt tüketimini azaltmaları için önerilerde bulundu. Daha sakin sürüş, lastik basıncının düzenli kontrolü ve araç üzerinde gereksiz yüklerin (örneğin kayak ekipmanı taşıyıcıları) kaldırılması gibi önlemlerle tasarruf sağlanabileceği ifade edildi.