Almanya’da Suriyeli mültecilerle ilgili dikkat çeken bir süreç başladı. Başbakan Friedrich Merz’in ülkedeki Suriyelilerin yüzde 80’inin üç yıl içinde Suriye’ye dönmesi gerektiği yönündeki açıklamasının ardından Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF), bazı Suriyelilerin mülteci statüsünü iptal eden kararlar göndermeye başladı.
Alman Bild gazetesinin haberine göre BAMF tarafından gönderilen kararlarda, kişilere daha önce verilen mülteci statüsünün geri alındığı bildiriliyor. Gazetenin eline ulaşan ve eylül ayına ait olduğu belirtilen 16 sayfalık bir belgede, “Verilen mülteci statüsü geri alınmıştır” ifadesi yer alıyor.
BAMF, ilgili dosyada ikincil koruma statüsünü ve sınır dışı edilme yasağını da reddediyor.
Merz yüzde 80 hedefini açıklamıştı
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, mart ayında Almanya’da yaşayan Suriyelilerin yaklaşık yüzde 80’inin üç yıl içerisinde ülkelerine dönmesini istediğini açıklamıştı.
Merz daha sonra bu yüzde 80’lik hedefin, Suriye’nin geçiş dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara tarafından ortaya konulduğunu belirtmişti.
Şimdi ise Almanya’daki iltica makamı, bazı Suriyelilerin koruma statülerini kaldırmaya başladı.
Kaç kişiye bu kararların gönderildiği henüz bilinmiyor. Bild’in haberine göre özellikle polis tarafından suç veya başka olaylar nedeniyle kayda geçmiş olan Suriyeliler ile Almanya’dan geçici olarak ayrılmış kişiler bu kararlardan etkileniyor.
Almanya’da şu anda yaklaşık 915.840 Suriye vatandaşı bulunuyor.
1,5 milyondan fazla Suriyeli ülkesine döndü
BAMF, mülteci statülerinin iptal edilmesine gerekçe olarak Suriye’deki güvenlik durumunun değişmesini gösteriyor.
Bu değişimin temel nedeni ise Aralık 2024’te Beşşar Esad rejiminin devrilmesi.
BAMF’a göre yeni geçiş hükümeti Suriye’nin geniş bölümünü kontrol ediyor. IŞİD gibi terör örgütlerinin hâlâ tehdit oluşturduğu kabul edilse de bu grupların artık Suriye’de ciddi bir alternatif iktidar gücü oluşturmadığı değerlendiriliyor.
BAMF’ın kararındaki önemli gerekçelerden biri de Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR) verileri.
Bu verilere göre Aralık 2024 ile Mart 2026 arasında 1.546.317 kişi Suriye’ye geri döndü.
BAMF’ın hesaplamasında “hayati tehlike yüzde 0,017”
Kararda en çok dikkat çeken bölümlerden biri ise Suriye’deki güvenlik riskine ilişkin yapılan hesaplama.
BAMF’a göre Aralık 2024 ile Nisan 2026 arasında Suriye’de en az 698 kişi öldü, 1.193 kişi yaralandı.
Yaklaşık 24,4 milyon kişinin yaşadığı Suriye üzerinden yapılan hesaplamada BAMF, habere göre hayati tehlike riskini yüzde 0,017 olarak belirliyor.
Ancak bu yüzde 0,017’lik oranın nasıl hesaplandığı, belgede verilen rakamlardan tek başına açık şekilde anlaşılamıyor.
BAMF, Suriye’de hâlâ ciddi ekonomik ve sosyal sorunların bulunduğunu da kabul ediyor.
Bunlar arasında gıda sıkıntısı, yüksek fiyatlar, konut eksikliği ve elektrik tedarikindeki sorunlar bulunuyor.
BAMF, başkent Şam dışındaki bölgelerde beş kişilik bir ailenin aylık yaşam masrafının yaklaşık 554 euro olduğunu belirtiyor.
Buna rağmen kurum, Suriye’ye kalıcı dönüşün genel olarak kabul edilebilir olduğunu savunuyor.
Kararda, “Genel olarak bu nedenle varoluşsal bir acil durum söz konusu değildir” değerlendirmesi yapılıyor.
Almanya’dan dönene 4.000 euroya kadar destek
Almanya, Suriyelilerin gönüllü olarak ülkelerine dönmesini teşvik etmek için maddi yardım da sağlıyor.
Buna göre yetişkinler:
- 200 euro seyahat yardımı
- 1.000 euro başlangıç desteği
alabiliyor.
Çocuklar için ise:
- 100 euro seyahat yardımı
- 500 euro başlangıç desteği
öngörülüyor.
Bir aileye verilebilecek toplam dönüş desteği ise en fazla 4.000 euro.
Avusturya da dönüş primlerini artırdı
Avusturya da son dönemde Suriyelilerin gönüllü dönüşünü teşvik etmek için daha yüksek ödemeler uygulamaya başladı.
Temmuz-Eylül 2026 arasındaki özel kampanyada belirli gruplardaki Suriyeli mülteciler kişi başına 3.000 euroya kadar dönüş desteği alabildi.
Diğer gönüllü dönüş yapanlar için ise başlangıç desteği 1.500 euroya çıkarıldı.
Almanya’daki 916 bin Suriyelinin tamamı geri gönderilmeyecek
Peki bu kararlar Almanya’da yaşayan bütün Suriyelilerin ülkesine dönmek zorunda kalacağı anlamına mı geliyor?
Hayır.
Almanya’da yaklaşık 916 bin Suriyeli yaşasa da iltica makamlarının her kişinin durumunu ayrı ayrı incelemesi gerekiyor.
Burada en önemli soru, kişinin Almanya’ya kaçmasına neden olan durumun hâlâ devam edip etmediği.
Ayrıca kişinin Suriye’ye dönmesi halinde karşılaşabileceği başka tehlikelerin bulunup bulunmadığı da değerlendirilecek.
Örneğin Esad rejiminden kaçan bir Suriyeli, rejimin devrilmesinin ardından daha önce sahip olduğu koruma gerekçesini kaybedebilir.
Ancak mülteci statüsünün iptal edilmesi, kişinin hemen sınır dışı edileceği anlamına gelmiyor.
BAMF’ın söz konusu kararında bu konu açıkça belirtiliyor:
“Federal Daire açısından bunun için gerekli hukuki dayanak bulunmadığından sınır dışı edilme uyarısı yapılmamaktadır.”
Bundan sonraki süreçte kişinin Almanya’daki oturum durumuna ilgili Yabancılar Dairesi karar verecek.
Yabancılar Dairesi, kişinin başka bir oturum hakkına sahip olup olmadığını inceleyecek.
Başka bir oturum hakkı bulunmuyorsa ve sınır dışı işlemi için gerekli hukuki şartlar oluşmuşsa, ancak bundan sonra sınır dışı süreci başlatılabilecek.
Suriyelilerden hukuki mücadele hazırlığı
Mülteci statülerinin iptal edilmesine karşı hukuki mücadele de şimdiden başladı.
İltica hukuku avukatı Philipp Pruy, Bild gazetesine yaptığı açıklamada son haftalarda Suriyelilerin mülteci statülerinin iptaline ilişkin davalarda ciddi artış yaşandığını söyledi.
Pruy, “Son birkaç haftadır Suriyeliler hakkında statü iptali davalarında güçlü bir artış görüyoruz” dedi.
Avukat ayrıca bu durumun Almanya’daki idare mahkemelerine yönelik “büyük bir dava dalgasına” yol açtığını öngördü.
Kaç Suriyeli Almanya’dan ayrılacak?
Almanya’nın kaç Suriyelinin ülkeyi terk etmesini isteyeceği henüz belli değil.
BAMF’ın kararları kişilerin durumlarına göre ayrı ayrı uygulanacak.
Bu nedenle bazı Suriyeliler mülteci statülerinin iptal edilmesinin ardından başka bir oturum hakkına sahip olup Almanya’da kalabilecek.
Bazıları ise hukuki şartların oluşması halinde sınır dışı edilme süreciyle karşı karşıya kalabilecek.
Şimdilik kesin olan ise Almanya’nın Suriyelilerin dönüşünü hızlandırma politikasını somut adımlarla uygulamaya başlaması ve mülteci statülerinin iptaline ilişkin kararların gönderilmesi.
Önümüzdeki dönemde bu kararların Almanya’daki Suriyeli nüfusunu ne ölçüde etkileyeceği ve açılacak davaların nasıl sonuçlanacağı merak konusu.