Almanya’da 1 Ocak 2023’te yürürlüğe giren ve kamuoyunda Hartz 4’ün yerine geçen sistem olarak bilinen Bürgergeld, işsizlik durumunda sosyal korumayı güçlendirmek amacıyla hayata geçirilmişti. Yeni düzenleme ile birlikte birikimlerin daha iyi korunması, kira giderlerinin daha uzun süre tam olarak karşılanması ve özellikle mesleki eğitim alanındaki teşviklerin artırılması dikkat çekmişti. Ayrıca mesleki eğitime katılanlar için ek bir “Weiterbildungsgeld” (eğitim ödeneği) uygulaması başlatılmıştı.
Bürgergeld, çalışabilir durumda olup (erwerbsfähig) geçimini sağlayamayan kişiler için temel sosyal güvence niteliği taşıyor. Yardım alma hakkı bulunan kişiler “leistungsberechtigt”, bu yardımı fiilen alanlar ise “Leistungsempfänger” olarak tanımlanıyor.
Sadece İşsizler Almıyor
Bürgergeld alanların büyük çoğunluğu işsiz kişilerden oluşmuyor. Resmî ifadeyle bu kişiler “iş gücü piyasasına hazır durumda” değiller. Bunun başlıca nedenleri arasında:
- Çocuk yetiştirmek
- Aile bireyine bakım vermek
- Okula devam etmek
- Sağlık sorunları
yer alıyor.
Ayrıca çalıştığı halde geliri yeterli olmayan ve bu nedenle devletten ek destek alan kişiler de bulunuyor. “Aufstocker” olarak adlandırılan bu grup, özellikle çocuklu ailelerde düşük ücret nedeniyle Bürgergeld alma hakkına sahip oluyor.
2026’da Tutarlar Sabit Kalıyor
Temel ödeme tutarları en son 1 Ocak 2024’te artırıldı. Ancak fiyatlar yükselmeye devam etmesine rağmen 1 Ocak 2025’te artış yapılmadı. 2026 yılında da ödeme miktarları değişmeyecek. Bu durum, yardımın reel değerinin düşmesi ve aynı parayla daha az alışveriş yapılabilmesi anlamına geliyor.
2026 yılı için geçerli Bürgergeld tutarları şöyle:
- Bekârlar ve tek ebeveynler: 563 Euro
- Partneriyle yaşayan yetişkinler (çiftler): 506 Euro
- 18–24 yaş arası gençler: 451 Euro
- 14–17 yaş arası çocuklar: 471 Euro
- 6–13 yaş arası çocuklar: 390 Euro
- 0–5 yaş arası çocuklar: 357 Euro
Ek Haklar da Var
Bürgergeld kapsamında temel ödemenin yanı sıra:
- Kira ve ısınma giderleri (belirli sınırlar içinde)
- Sağlık sigortası primleri
- Çocuklar için eğitim ve katılım yardımları
da karşılanıyor.
Reformda Değişiklik Gündemde
Öte yandan federal hükümet, Bürgergeld reformunun bazı ilerici unsurlarını geri almayı planlıyor. “Neue Grundsicherung” (Yeni Temel Güvence) adı altında yükümlülüklerin ve yaptırımların önemli ölçüde sıkılaştırılması öngörülüyor. Yeni düzenlemenin 2026’nın ilk yarısında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Artan yaşam maliyetleri ve sabit kalan yardım tutarları nedeniyle Bürgergeld uygulaması, Almanya’da sosyal politika tartışmalarının merkezinde yer almaya devam ediyor.