Avusturya’da milyonlarca çalışanı ilgilendiren Yeni Kıdem Tazminatı (Abfertigung Neu) sisteminde 1 Ocak 2028 itibarıyla önemli değişiklikler yapılması planlanıyor. Yeni düzenlemeyle çalışanlar, işverenleri tarafından kendileri adına biriktirilen kıdem tazminatı parasının nasıl değerlendirileceğine kendileri karar verebilecek. Daha yüksek getirili ancak daha riskli yatırım modelini tercih eden çalışanların, emekliliğe kadar yaklaşık 35 bin Euro ek birikim elde etmesi mümkün olabilecek.
Avusturya’da kıdem tazminatında yeni dönem başlıyor
Şimdiye kadar Avusturya’daki Yeni Kıdem Tazminatı sistemi, nispeten güvenli bir yatırım modeli üzerinden yürütülüyordu. 2028 yılından itibaren işletme emeklilik ve sosyal güvence fonları, çalışanlara yeni bir yatırım seçeneği sunmak zorunda olacak.
Vorsorge-Veranlagungsgemeinschaft (VVG) adı verilen bu yeni model, uzun vadeli ve daha yüksek getiri hedefleyen yatırımlara ağırlık verecek.
Çalışanlar bu yeni modeli seçmekte serbest olacak. Yani mevcut klasik sistemde kalmak isteyenler için de seçim hakkı bulunacak.
Emekliliğe kadar 35 bin Euro ek kazanç mümkün!
Yeni düzenlemenin çalışanlara sağlayabileceği avantaj, Parlamento’da ele alınan örnek bir hesaplamayla ortaya konuldu.
Örnekte, 20 yaşında çalışma hayatına başlayan bir kadın çalışanın kıdem tazminatı katkılarının emekliliğe kadar yatırımda tutulduğu varsayılıyor.
Yıllık yatırım getirisinin yüzde 2 yerine yüzde 4 olması durumunda, emeklilik döneminde yaklaşık 35 bin Euro daha fazla birikim elde edilebileceği hesaplanıyor.
Bu farkın oluşmasında bileşik faiz etkisi önemli rol oynuyor. Yatırımdan elde edilen kazançlar yeniden değerlendirilerek ek kazanç sağlıyor. Bu süreç onlarca yıl devam ettiğinde birikim üzerinde büyük bir fark yaratabiliyor.
Ancak 35 bin Euro’luk ek kazanç garanti edilmiyor. Bu rakam, varsayılan yıllık getiri oranlarına dayanan örnek bir hesaplama. Gerçek kazanç, sermaye piyasalarının gelecekteki performansına bağlı olacak.
Daha fazla kazanç isteyenler sermaye garantisinden vazgeçecek
Yeni yatırım modelinin önemli bir dezavantajı da bulunuyor. Daha yüksek getiri fırsatı isteyen çalışanlar, mevcut sistemdeki sermaye garantisinden vazgeçmek zorunda kalacak.
Yatırımların kötü performans göstermesi durumunda zarar edilmesi de mümkün olacak.
Klasik Yeni Kıdem Tazminatı sisteminde ise mevcut sermaye garantisi korunmaya devam edecek.
Bu nedenle çalışanlar, yeni model ile mevcut sistem arasında karar verirken daha yüksek kazanç ihtimali ile yatırım riskini karşılaştırmak zorunda kalacak.
İş değiştirenler birikimlerini hemen çekemeyecek
Yeni yatırım modelini seçen çalışanlar için önemli bir kısıtlama da getiriliyor.
Bu modele geçen kişiler, iş değiştirdiklerinde veya iş sözleşmelerini karşılıklı anlaşmayla sona erdirdiklerinde biriktirdikleri parayı kural olarak erken çekemeyecek.
Birikmiş sermayenin uzun vadede emeklilik için korunması hedefleniyor.
Ancak uzun süreli işsizlik veya ağır hastalık gibi belirli zor durumlarda istisnalar uygulanabilecek.
Eski kıdem tazminatı birikimleri de yeni sisteme aktarılabilecek
Yeni yatırım seçeneği yalnızca 2028 yılından sonra çalışmaya başlayacak kişiler için geçerli olmayacak.
Daha önce biriktirilmiş kıdem tazminatı hakları da prensip olarak yeni yatırım modeline aktarılabilecek.
Bunun avantajlı olup olmadığı, paranın ne kadar süre daha yatırımda kalacağına ve çalışanın ne kadar risk almak istediğine bağlı olacak.
Kıdem tazminatı birikimi ömür boyu emekli maaşına dönüşebilecek
Reformla birlikte çalışanların kıdem tazminatı haklarını ücretsiz olarak bir emeklilik fonuna aktarması da kolaylaştırılacak.
Bu seçeneği tercih edenler, birikimlerinden ömür boyu ek emekli maaşı elde edebilecek.
Ancak bu yöntemi seçenler, emeklilik döneminde biriktirdikleri sermayenin tamamını istedikleri gibi kullanma özgürlüğüne sahip olmayacak.
Emeklilik fonlarının kesintileri düşürülüyor
Yeni düzenleme kapsamında yatırım yönetim ücretlerinde de indirim yapılacak.
İşletme emeklilik fonlarının varlık yönetimi için uygulayabileceği azami ücret oranı, mevcut yüzde 0,8 seviyesinden yüzde 0,6’ya düşürülecek.
Ayrıca artık katkı yapılmayan eski kıdem tazminatı hesaplarının otomatik olarak birleştirilmesi planlanıyor. Böylece çalışanların farklı hesaplarda bulunan birikimlerini takip etmesi kolaylaşacak.
Yeni sistem 1 Ocak 2028’de yürürlüğe girecek
Avusturya’daki işletme emeklilik sistemini ilgilendiren yeni düzenlemelerin 1 Ocak 2028 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Yeni sistem çalışanlara kıdem tazminatı birikimlerini değerlendirme konusunda daha fazla seçim hakkı sunacak. Ancak çalışanlar önemli bir tercih yapmak zorunda kalacak: Mevcut sermaye garantisiyle daha güvenli birikim mi, yoksa daha yüksek kazanç ihtimali için daha fazla yatırım riski mi?