Almanya’da vatandaşlık maaşı (Bürgergeld) alan bir kadın, İş ve İşçi Bulma Kurumu’na (Jobcenter) ve Sosyal Mahkeme’ye karşı açtığı davayı kazanarak, yalnızca kendisinin değil tüm vatandaşlık maaşı alıcılarının haklarını güçlendiren bir karar aldırdı. Alman Anayasa Mahkemesi’nin verdiği karar, kamu kurumlarının yasalara uygun hareket etmek zorunda olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Yanlış Hesaplanan Gelir ve Sessiz Kalan Kurum
Vatandaşlık maaşı alan kadın, gelirinin olduğundan yüksek hesaplanması nedeniyle aldığı yardımın eksik yatırıldığını fark etti. İş ve İşçi Bulma Kurumu’na itiraz etti ancak kurumdan herhangi bir geri dönüş alamadı. Bürokratik süreçlerde yaşanan gecikmeler nedeniyle altı ay boyunca bir ilerleme sağlanamadı.
Kadın, bu süreçte kurumun hareketsiz kalması nedeniyle Darmstadt Sosyal Mahkemesi’ne başvurdu ve dava açtı. Dava sürecinde ödemesi yapılsa da kadın, mahkeme masraflarının da karşılanmasını talep etti. Ancak Sosyal Mahkeme, davayı “kötü niyetli” olarak nitelendirerek masraf talebini reddetti ve kadının tekrar İş ve İşçi Bulma Kurumu ile iletişime geçmesi gerektiğini savundu.
Anayasa Mahkemesi Devreye Girdi
Bu kararı kabul etmeyen kadın, Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu ve haklı bulundu. Mahkeme, Sosyal Mahkeme’nin kararının hukuka aykırı olduğunu ve vatandaşlık maaşı alıcılarının haklarını ihlal ettiğini belirtti. Anayasa Mahkemesi, bireylerin yasal süreleri takip ederek hareketsizlik davası açma hakkına sahip olduğunu ve bu hakkın kötüye kullanıldığı yönündeki iddiaların temelsiz olduğunu vurguladı.
Anayasa Mahkemesi, yasal sürelerin geçmesinin ardından tekrar kurumla iletişime geçme zorunluluğu olmadığını açıkça belirtti. Kararda, devlet kurumlarının vatandaşların haklarını ihlal eden keyfi uygulamalardan kaçınması gerektiği vurgulandı.
Davada Öne Çıkan Detaylar
Davacı, 2 Ekim 2020 tarihli kararla, kendisi ve iki küçük çocuğu için 1 Kasım 2020 – 30 Nisan 2021 tarihleri arasında yaşam masraflarını karşılamak üzere vatandaşlık maaşı almaya hak kazanmıştı. Ancak İş ve İşçi Bulma Kurumu, kadının gelirini brüt 1.400 Euro olarak hesaplayarak aldığı yardımı düşürdü. Oysa kadının gerçek geliri 907,20 Euro idi. Bu hatanın düzeltilmesi için yapılan itiraz uzun süre yanıtsız kaldı.
Kadının avukatı aracılığıyla yaptığı başvurular sonuçsuz kalınca, altı aylık sürenin ardından hareketsizlik davası açıldı. Ancak ödeme yapılmasına rağmen, mahkeme masraf talepleri reddedildi. Anayasa Mahkemesi’nin kararıyla bu durum tersine çevrildi ve Sosyal Mahkeme’nin kararının hatalı olduğu kesinleşti.
Uzman Görüşü: “Pes Etmek Yerine Haklarınızı Savunun”
Sosyal hukuk uzmanı Dr. Utz Anhalt, gegen-hartz.de platformunda yaptığı değerlendirmede, kadının tamamen yasalara uygun hareket ettiğini belirtti. Dr. Anhalt, “’Zaten istediklerini yapıyorlar’ diyerek pes etmek yerine, Anayasamızın bu tür keyfi uygulamaları yasakladığını savundu. Anayasa Mahkemesi de bu kararla, vatandaşların haklarını koruyacak bir çerçeve çizdi.” dedi.
Benzer Bir Karar Daha Alındı
Bu olayın yanı sıra, Speyer Sosyal Mahkemesi’nde görülen başka bir dava da vatandaşlık maaşı alıcıları lehine sonuçlandı. İş ve İşçi Bulma Kurumu, bir vatandaşlık maaşı alıcısını her işe başvurmayı reddettiği gerekçesiyle yaptırıma tabi tutmuştu. Ancak mahkeme, bu yaptırımın hukuka aykırı olduğuna karar verdi.
Sonuç: Vatandaşlık Maaşı Alıcıları Haklarını Korumalı
Anayasa Mahkemesi’nin verdiği karar, vatandaşlık maaşı alan kişilere önemli bir mesaj veriyor: Haklarınıza sahip çıkın, keyfi uygulamalara karşı yasal yolları kullanmaktan çekinmeyin. Bu tür davalar, devlet kurumlarının da yasal çerçevede hareket etmesi gerektiğini hatırlatarak benzer durumlar için emsal teşkil etmeye devam ediyor.
