2027 yılında planlanan Ebeveyn Parası (Elterngeld) reformu, annelerin binlerce euro gelir kaybı yaşamasına neden olabilir. Hangi ailelerin bu değişiklikten etkileneceği, kimlerin daha az ödeme alacağı ve ebeveyn izninin farklı paylaşılmasıyla maddi kayıpların nasıl önlenebileceği merak ediliyor.
Mannheim – Almanya’da aile kurmak, genç insanlar için daha anne baba olmadan önce baskı oluşturan bir konu hâline geldi. Birçok kişi çocuk sahibi olmak istiyor ancak maddi imkânlar, iş hayatı, konut ve çocuk bakım hizmetleri gibi sorunlar nedeniyle bu planlarını gerçekleştiremiyor. Planlanan Ebeveyn Parası reformu bu mevcut durumu daha da zorlaştırabilir.
Federal Bakanlar Kurulunun mevcut planlarına göre, Kasım 2027’den itibaren ebeveyn parasının ilk dört ödeme ayında daha yüksek ödeme yapılacak, sonraki aylarda ise ödeme miktarı önemli ölçüde düşecek.
Mevcut yasa tasarısına göre gelecekte her iki ebeveyne de ilk dört ödeme ayında doğum öncesindeki net gelirlerinin yüzde 80’i ödenecek. Sonraki her ay için ise bu oran yalnızca yüzde 50 olacak.
Bu değişiklik özellikle doğumdan sonra bir yıl boyunca evde kalmak isteyen anneler için ciddi maddi kayıplara yol açabilir. Düşük ve orta gelirli annelerin alacağı ebeveyn parası yaklaşık yüzde 30 oranında azalabilir.
Bu sonuç, Mannheim’daki Leibniz Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi’nin (ZEW) hesaplamalarından ortaya çıkıyor.
ZEW’nin hesaplamalarına ilişkin araştırma ve kurumun açıklaması bu kayıplara dikkat çekiyor.
Bugüne kadar yaygın olan ve annelerin daha uzun süre ebeveyn parası aldığı modeli sürdürmek isteyen aileler birkaç bin euro kaybedebilir. Çünkü gelecekte ailelerin toplamda ne kadar ebeveyn parası alacağı, büyük ölçüde anne ve babanın bu ödemeden kaç ay yararlanacağına bağlı olacak.
Ebeveyn Parası reformuyla yeni ödeme oranları geliyor
Mevcut sistemde ebeveyn parası, genellikle doğum öncesindeki net gelirin yüzde 65’ini karşılıyor.
Yeni düzenlemeyle ebeveynlerin ilk dört ödeme ayında net gelirlerinin yüzde 80’ini almaları planlanıyor. Dört ayın ardından ödeme oranı yüzde 50’ye düşecek.
Maksimum ödeme tutarları da artırılacak:
- Mevcut en yüksek ödeme: Aylık 1.800 euro.
- Yeni planlanan en yüksek ödeme: Aylık 1.900 euro.
- Mevcut asgari ödeme: 300 euro.
- Yeni planlanan asgari ödeme: 330 euro.
Ancak toplam 14 aylık ödeme süresinin paylaşımında da değişiklik yapılacak.
Yeni düzenlemeye göre her ebeveyn, kendisine özel olarak ayrılan dört ayı kullanabilecek. Geriye kalan altı ay ise anne ve baba arasında serbestçe paylaşılabilecek.
Böylece bir ebeveynin alabileceği maksimum ödeme süresi, mevcut 12 ay yerine 10 ayla sınırlandırılacak.
Eğer eşlerden biri kendisine ayrılan dört aylık hakkı kullanmazsa bu aylar geçersiz olacak ve diğer ebeveyne devredilemeyecek.
Alman hükümeti, bu reformla çocuk bakımının anne ve baba arasında daha dengeli paylaşılmasını sağlamayı amaçlıyor.
Çünkü mevcut istatistikler, ebeveyn parası konusunda geleneksel aile içi görev dağılımının hâlâ güçlü olduğunu gösteriyor.
Almanya Federal İstatistik Dairesinin verilerine göre anneler 2025 yılında ortalama 14,9 aylık ebeveyn parası almayı planlarken babalarda bu süre yalnızca 3,8 ay oldu.
2023 yılında doğan çocuklara ilişkin istatistiklere göre annelerin yaklaşık yüzde 60’ı 10 ila 12 ay arasında ebeveyn parası aldı.
Babaların ise yaklaşık dörtte üçü en fazla iki ay ebeveyn parası kullandı.
Planlanan reformla birlikte bugüne kadar yaygın olan bu ödeme paylaşımı, birçok aile için maddi açıdan dezavantajlı hâle gelebilir.
Doğum koruma izni maddi avantajı önemli ölçüde azaltıyor
Yasal doğum koruma süresi (Mutterschutz) anneler açısından özellikle dezavantajlı bir sonuç doğurabilir.
Bu düzenleme, kadınların doğumdan sonraki ilk iki ayda sağlıkları açısından gerekli dinlenme sürecini geçirmelerini ve bu dönemde maddi güvence altında olmalarını amaçlıyor.
Alman İmparatorluğu, bu nedenle daha 1878 yılında doğum yapan kadınlar için ilk çalışma yasağını yürürlüğe koymuştu.
Planlanan Ebeveyn Parası reformu, annelerin tam da doğum koruma süresi nedeniyle maddi açıdan daha avantajlı olan ebeveyn parası aylarının bir bölümünden yararlanamamasına yol açabilir.
Çünkü ZEW araştırmacılarının yasa tasarısına ilişkin yorumuna göre doğumdan sonraki ilk iki ay, daha yüksek ödeme yapılan dönem içerisinde sayılıyor.
Ancak çalışan anneler doğum koruma süresince genellikle sağlık sigortalarından doğum yardımı (Mutterschaftsgeld) ve işverenlerinden ek ödeme alıyor.
Bu nedenle söz konusu dönemde ayrıca ebeveyn parası ödenmiyor.
Bir çocuğun doğumundan sonraki iki ay, mevcut sistemde de zaman bakımından ebeveyn parası süresine dâhil ediliyor.
Dolayısıyla 12 aylık temel ebeveyn parası (Basiselterngeld) hakkı bulunan anneler için hesaplanan ebeveyn parasının fiilen ödendiği süre bugün de yalnızca 10 ay oluyor.
Yeni düzenlemede yüzde 80 oranında ödeme yapılacak dört ayın yalnızca ikisinde gerçekten ebeveyn parası ödenebilecek. Sonrasında ise daha düşük ödeme oranı devreye girecek.
ZEW’nin Eşitsizlik ve Dağıtım Politikası Araştırma Biriminde görev yapan bilim insanı Lukas Riedel, SMART UP NEWS‘a yaptığı açıklamada şu değerlendirmede bulundu:
“Bugüne kadar olduğu gibi uzun süre ebeveyn parası alanlar, ciddi maddi kayıpları göze almak zorunda kalacak.”
Reform nedeniyle anneler, yasal doğum koruma süresinden vazgeçmeleri mümkün olmadığı hâlde, maddi avantajın yarısını kaybedebilir.
Ancak yasa tasarısının bu şekilde yorumlanması henüz açıkça düzenlenmiş değil.
Eğer yüksek ebeveyn parası ödeme oranı doğum koruma süresi bittikten sonra başlatılırsa maddi kayıplar daha düşük olabilir.
Örnek bir aile hesaplamaya göre yaklaşık 2.900 euro kaybediyor
Planlanan değişikliklerin aileleri ne kadar etkileyeceği örnek bir hesaplamayla ortaya konuluyor.
Örnek ailede anne doğumdan önce aylık 1.800 euro net gelir elde ederken baba 2.500 euro net gelir kazanıyor.
Mevcut sistemde anne 12 ay, baba ise 2 ay ebeveyn parası aldığında ailenin toplam ebeveyn parası 14.950 euro oluyor.
Planlanan yeni kurallara göre aynı ödeme paylaşımında ailenin alacağı toplam tutar yalnızca 12.080 euroya düşüyor.
Böylece aile toplamda 2.870 euro kaybediyor.
Bu miktar, mevcut sistemde alınan toplam paranın yaklaşık yüzde 19’una karşılık geliyor.
Yalnızca anne açısından bakıldığında ise orta gelir grubundaki kadınların ebeveyn parası yaklaşık yüzde 29 azalıyor.
Özellikle babanın hiç ebeveyn parası kullanmadığı aileler bu değişiklikten daha olumsuz etkilenebilir.
2027 Ebeveyn Parası reformu babaların daha uzun izin kullanmasını teşvik ediyor
Babanın iki ay yerine dört ay ebeveyn parası alması durumunda hesaplama tamamen değişiyor.
Aynı örnekte ailenin toplam alacağı ebeveyn parası 15.880 euroya yükseliyor.
Bu miktar, mevcut sisteme göre 930 euro daha fazla ödeme anlamına geliyor.
Ancak bunun gerçekleşmesi için babanın iş hayatına iki ay daha uzun ara vermesi ve maaşının bir bölümünden vazgeçmesi gerekiyor.
Reformun sağlayacağı maddi avantajlar, her iki ebeveynin gelirine ve ebeveyn parası aylarını nasıl paylaştıklarına büyük ölçüde bağlı olacak.
Ebeveyn parası istatistikleri, ailelerin kendi içindeki gelir dağılımını göstermiyor.
Bu nedenle ZEW, bütün haneleri temsil eden genel hesaplamalar yerine örnek aileler üzerinden değerlendirme yapıyor.
Ayrıca reform nedeniyle kaç ailenin ebeveyn iznini gerçekten farklı şekilde düzenleyeceği de henüz bilinmiyor.
Elterngeld Plus ve yarı zamanlı çalışma birlikte hesaplanması zor bir tablo ortaya çıkarıyor
Ebeveyn parası süresini uzatan Elterngeld Plus sistemini yarı zamanlı çalışmayla birleştiren aileler açısından maddi sonuçlar da henüz net değil.
Araştırmacı Lukas Riedel, çalışmasında yalnızca basit modeli dikkate alıyor.
Bu modelde ebeveynler, iki kat daha uzun süre boyunca aylık olarak normal ebeveyn parasının yarısını alıyor.
İncelenen örnekte toplam ödeme miktarı bu nedenle değişmiyor.
Ancak ebeveynlerden biri ödeme aldığı dönemde çalışmaya başladığında hesaplama daha karmaşık hâle geliyor.
Bu durumda doğumdan sonraki gelir ve temel ebeveyn parası (Basiselterngeld) ile Elterngeld Plus’ın birlikte kullanılması, ödenecek tutarı da etkiliyor.
ZEW bu tür durumları araştırmasına dâhil etmedi.
Bu nedenle yarı zamanlı çalışma ve Elterngeld Plus kullanımı sayesinde maddi kayıpların telafi edilip edilemeyeceği henüz açık değil.
Tek başına çocuk büyüten ebeveynler neredeyse hiç para kaybetmiyor
Tek başına çocuk büyüten ebeveynler (Alleinerziehende) için yasa tasarısında özel bir düzenleme öngörülüyor.
Bu kişiler, gelecekte de 14 ay boyunca ebeveyn parası alma hakkını kullanabilecek ve sekiz ay boyunca daha yüksek ödeme oranından yararlanabilecek.
ZEW araştırmacısı Lukas Riedel konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Tek başına çocuk büyüten ebeveynler, davranışlarını değiştirmekte en çok zorlanacak gruplardan biri. Ancak bu grup için reform, en yaygın gelir aralıklarında ya hiçbir değişiklik yaratmayacak ya da yalnızca küçük kayıplara neden olacak.”
Bununla birlikte gelir durumuna bağlı olarak bu grupta da küçük maddi kayıplar yaşanabilir.
ZEW araştırmacısına göre, yaklaşık 2.770 euro ve üzeri gelir grubunda bulunan, reformla birlikte başlangıçta mevcut ebeveyn parası sistemine kıyasla oransal olarak daha büyük kayıplar yaşayan ve sonrasında kazanç elde eden tek ebeveynli ailelerdeki anneler, zaten ebeveyn parası alan kadınlar arasında oldukça nadir bulunuyor.
Annelerin uzun vadeli maddi durumu yeniden iş hayatına dönmelerine bağlı
Uzun vadede annelerin maddi durumu, özellikle iş hayatına ne zaman geri döndüklerine bağlı olacak.
Altı yaşından küçük çocukları bulunan çalışan annelerin yaklaşık dörtte üçü yarı zamanlı çalışıyor.
Babalar arasında ise yarı zamanlı çalışma oranı yalnızca yüzde 9.
ZEW araştırmacısı, ilk dört ay için öngörülen yüzde 80’lik ödeme oranının daha kısa süreli ebeveyn parası kullanımını teşvik ettiğini belirtiyor.
Birçok ailede babalar, ilk çocuk doğmadan önce de annelerden daha fazla gelir elde ediyor.
Riedel’e göre bu nedenle bugün yaygın olan 12 ay anne ve 2 ay baba şeklindeki paylaşım yerine babanın dört ay ebeveyn parası alması, reform sonrasında annenin yaşayacağı kayıpları telafi edebilir.
Çünkü yeni sistemde anneler, mevcut 12 ay yerine en fazla 10 ay ebeveyn parası alabilecek.
Riedel değerlendirmesini şöyle özetliyor:
“Gelir durumuna bağlı olarak, davranışlarını yeni sisteme göre uyarlayan bir aile, bugünkünden daha fazla ebeveyn parası alabilir.”
Ancak Riedel’e göre reformun annelerin iş hayatına daha erken dönmesini sağlayıp sağlamayacağı, büyük ölçüde çocuk bakım hizmetlerinin yeterli olup olmamasına bağlı.
Çünkü güvenilir çocuk bakım imkânı bulunmadığında birçok ebeveynin çalışma saatlerini artırması oldukça zor.
Kısa özet: 2027 Ebeveyn Parası reformunda aileleri neler bekliyor?
- Anneler ciddi para kaybedebilir: 2027 reformuyla birlikte bugün 12 ay ebeveyn parası alan annelerin ödemeleri yaklaşık yüzde 30 azalabilir.
- Anne ve babanın izin paylaşımı daha önemli hâle geliyor: Babanın iki ay yerine dört ay ebeveyn parası alması, ailelerin maddi kayıplarını telafi etmesini sağlayabilir. Gelir durumuna göre bazı aileler bugünkünden daha fazla para bile alabilir.
- Doğum koruma süresi anneleri dezavantajlı duruma düşürebilir: ZEW’nin yasa tasarısına ilişkin yorumuna göre, daha yüksek ödeme yapılan dört ayın ikisi yasal doğum koruma süresine denk geliyor. Bu dönemde annelere ayrıca ebeveyn parası ödenmediği için dört aylık avantajın tamamından yararlanılamıyor.

