Almanya’da yaşayan yaşlı bir kadın, 20 yıl boyunca farkında olmadan fazla dul maaşı (Witwenrente) aldığı gerekçesiyle 60.000 Euro’yu geri ödemekle yükümlü bırakıldı. Münih’teki mahkeme, kadının “grob fahrlässig” yani ağır ihmalkâr davrandığına hükmetti.
Bir mektup hayatını değiştirdi
Hessen eyaletinde yaşayan dul kadın, yıllardır düzenli olarak dul maaşı alıyordu. Ancak Alman Emeklilik Kurumu’ndan (Deutsche Rentenversicherung) gelen rutin bir mektup, hayatını altüst etti.
Mektupta beklediği maaş artışı yerine, 60.000 Euro’luk geri ödeme talebi yer alıyordu. Kurum, kadının 20 yıl boyunca haksız şekilde fazla ödeme aldığını tespit etti.
İki maaş 20 yıl boyunca fark edilmedi
Olayın başlangıcı 1996 yılına uzanıyor. Kadın, eşinin ölümünden sonra “büyük dul maaşı” almaya başlamıştı. Ancak 1999’da kendi yaşlılık maaşını da (Altersrente) almaya başlayınca, bu durumun dul maaşını otomatik olarak azaltması gerekiyordu.
Fakat kadın bunu kuruma bildirmedi ve sistem, 20 yıl boyunca bu durumu fark etmedi.
2019’da yapılan otomatik veri karşılaştırması (Datenabgleich) sonucu hata ortaya çıktı.
Mahkeme: “Bildirim yükümlülüğünü ihlal etti”
Hessisches Landessozialgericht’in Mart 2023 tarihli kararına göre (Dosya no: L 5 R 293/21), kadın parayı geri ödemek zorunda.
Mahkeme kararında şu ifadeler yer aldı:
“1 Haziran 1999 ile 31 Ocak 2020 arasındaki dönemde 60.177,15 Euro fazla ödeme yapılmıştır. Bu tutarın iadesi gerekmektedir.”
Kadın, “Her iki maaş da aynı kurumdan geliyor, sistemin zaten bunu bilmesi gerekirdi” diyerek itiraz etti. Ancak mahkeme bu savunmayı reddetti.
Yargıçlar, kadının sigorta çalışanı olarak görev yapmış olmasını da dikkate alarak, kuralları bilmesi gerektiğini belirtti. Bu nedenle davranışının “grob fahrlässig” yani ağır ihmalkâr olduğuna karar verildi.
20 yıl sonra bile geri istenebilir
Almanya’da normalde yanlış yapılan ödemelerin 10 yıl içinde geri alınabileceği belirtiliyor.
Ancak süregelen maaş ödemeleri (laufende Leistungen) söz konusuysa, bu süre geçerli olmuyor.
Bundessozialgericht (Federal Sosyal Mahkeme) de kararı onayladı: Kadının aldığı fazla dul maaşı 20 yıl sonra bile yasal olarak geri talep edilebilir.
Uzman uyarıyor: Her gelir değişikliğini bildirin
Uzmanlara göre, dul maaşı alanların ayrıca kendi emekli maaşını, ek gelirini veya iş gelirini mutlaka emeklilik kurumuna bildirmesi gerekiyor.
Aksi halde, yıllar sonra bile yüksek geri ödeme talepleriyle karşılaşmak mümkün.
